Yenilenebilir Enerji Kaynak Alanı (YEKA) Projelerine İlişkin Olarak Yüksek Mahkemelerin Verdiği Güncel Kararların Eleştirisi ve YEKA Sözleşmelerine İlişkin Bazı Gözlemler
7 Eylül 2026I. Giriş-Çalışmanın Konusu ve Amacı.
Bu çalışmanın konusu ve amacı aşağıda sıralanmaktadır:
[1] Atıf yapılarak yararlanılabilir.
II. Yenilenebilir Enerji Sektöründe Bir Yatırım ve Finansman Aracı Olarak Yenilenebilir Enerji Kaynak Alanları Modeli: Dayanağı ve Hukuki Çerçevesi.
10 Mayıs 2005 tarih ve 5346 sayılı Yenilenebilir Enerji Kaynaklarının Elektrik Enerjisi Üretimi Amaçlı Kullanımına İlişkin Kanun’un (kısaca “Yenilenebilir Enerji Kanunu”) 4. maddesi ile elektrik enerjisi üretimine yönelik yenilenebilir enerji kaynak alanlarının (kısaca “YEKA”) belirlenmesi, bu alanların ve bağlantı kapasitesinin yatırımcılara tahsis edilmesi konusunda Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı (kısaca “Bakanlık” veya “ETKB”) yetkilendirilmiştir. YEKA’ların yatırımcılara yarışma yoluyla tahsis edilmesi, YEKA’larda elektrik üretim tesislerinin kurulması, bu tesislerde üretilen enerjinin satışı ve yatırımcıların yerli malı kullanımı ile araştırma ve geliştirme faaliyetleri ekseninde tabi olacağı ilave yükümlülüklerin belirlenmesi konuları başta olmak üzere, uygulamaya dair usul ve esasların Bakanlık tarafından çıkarılacak yönetmelik ile düzenleneceği yine aynı maddede belirtilmiştir. Bu doğrultuda, Yenilenebilir Enerji Kaynak Alanları Yönetmeliği (kısaca “YEKA Yönetmeliği”) Bakanlık tarafından 9 Ekim 2016 tarih ve 29852 sayılı Resmî Gazete’de yayınlanmıştır. Yarışmaya ilişkin usul ve esasların ilgili yarışma şartnamesinde Bakanlık tarafından belirleneceği Yenilenebilir Enerji Kanunu’nun 4. maddesinde belirtilmiştir.
20 Ekim 2016 tarih ve 29863 sayılı Resmî Gazete’de yayınlanan Karapınar Yenilenebilir Enerji Kaynak Alanı Yurt İçinde Üretim Karşılığı Tahsisi Yarışma İlanı ile başlayan yarışma süreçleri 13 Nisan 2017 tarih ve 30037 sayılı Resmî Gazete’de yayınlanan Rüzgâr Enerjisi Yenilenebilir Enerji Kaynak Alanları ve Bağlantı Kapasitelerinin Tahsisine İlişkin Yarışma İlanı ile devam etmiştir. [2]. Bakanlık tarafından dönemsel olarak yayınlanan ilanlar, şartnameler ve taslak sözleşmeler [3] ile bu model uygulanmaya devam ettirilmekte ve yatırımlar gerçekleştirilmektedir.
YEKA modeli, kamu ve hazine taşınmazlarının (veya özel mülkiyete konu olan taşınmazların gerektiğinde kamulaştırma yoluyla) yatırıma mümkün olduğunca hazır hale getirilmesi, yatırımcıya tahsis edilmesi, bazı durumlarda proje geliştirme iş ve işlemlerinin doğrudan kamu tarafından yürütülmesi, büyük ölçekli yenilenebilir enerji kapasitesinin uzun süreli alım sözleşmesi yoluyla enerji üretiminde kullanılması ve yatırımın finanse edilmesine imkân sağlayacak enerji satışı ve ödeme rejiminin tespit edilmesi, rekabetçi bir teklif ve yarışma ortamının oluştuğu hallerde yarışmayı kazanan tarafından katkı payının EPİAŞ’a ödenmesi üzerine kuruludur (kısaca “YEKA Modeli”). Yatırımlardaki yerlilik payının artırılması, bu sayede teknoloji transferinin ve istihdamın teşvik edilmesi yanında araştırma-geliştirme yükümlülükleri de modelin önemli politika
YEKA Modeli, bu özellikleri dikkate alındığında, mevzuatta bu şekilde tanımlanmamış olsa bile geniş anlamda kamu-özel işbirliği modelinin elektrik enerjisi sektöründeki örneklerinden biri olarak kabul edilebilir.
YEKA Modeline, gerek arz güvenliğinin yenilenebilir enerji kaynaklarından enerji üretimine ağırlık verilmek suretiyle sağlanması gerekse yeşil dönüşümün unsurlarından biri olarak uzun süredir istikrarlı bir şekilde hükümet programlarında ve idarelerin faaliyet raporlarında yer verilmektedir. Nitekim, Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı tarafından yayınlanan 2024-2026 yılı Orta Vadeli Program’da [4] ve ETKB’nin 2025 Yılı Faaliyet Raporunda YEKA Modelinin uygulanmasına devam edileceği vurgulanmıştır . [5]
[2] https://enerji.gov.tr/eigm-yenilenebilir-enerji-uretim-faaliyetleri-yeka-modeli
[3] https://enerji.gov.tr/medya-duyurular-liste
[4] https://www.sbb.gov.tr/wp-content/uploads/2023/09/Orta-Vadeli-Program_2024-2026.pdf (s. 32, par. 20).
[5] https://enerji.gov.tr//Media/Dizin/SGB/tr/Faaliyet_Raporlari/2025/ETKB2025_FR.pdf (s. 49).
III. Anayasa Mahkemesi’nin İptal Kararı ve Eleştirisi.
Anayasa Mahkemesi, 10 Mart 2026 tarih ve 33192 sayılı Resmî Gazete’de yayınlanan 26 Kasım 2025 tarih ve E. 2024/133-K. 2025/233 sayılı kararı ile Yenilenebilir Enerji Kanunu’nun 4. maddesinin 2. fıkrasının ikinci cümlesinde yer alan “Yarışmaya ilişkin usul ve esaslar ilgili yarışma şartnamesinde Bakanlık tarafından belirlenir” hükmünü iptal etmiştir. Anayasa Mahkemesi, iptal kararının 10 Aralık 2026 tarihinde yürürlüğe girmesine karar vermiştir. İptal kararının 98-102. paragrafları incelendiğinde; Kanun hükmünün, hukuk devletinin temel unsurlarından olan belirlilik ilkesine aykırı olduğunun tespit edildiği görülmektedir. Yarışmaya dair temel çerçevenin Kanun ile çizilmeksizin, geniş bir takdir hakkı bırakılmak suretiyle Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı tarafından belirlenmesi Anayasa’nın 2. maddesine aykırı bulunmuştur.
Anayasa Mahkemesi’nin burada atıf yapılan iptal kararı eleştiriye açıktır. Normun bütünü içinde değerlendirilmediği anlaşılmaktadır. Şöyle ki, Yenilenebilir Enerji Kanunu’nun 4. maddesinin aşağıdaki ikinci fıkrasında esaslı bir çerçeve oluşturularak, Bakanlığa YEKA modeli konusunda düzenleme yapma yetkisi zaten verilmiştir.
Görüldüğü üzere, YEKA modelinin ihale (yarışma) boyutunun esas olarak Bakanlık tarafından yayınlanacak YEKA Yönetmeliği’nde düzenlenmesi gereği bizatihi Yenilenebilir Enerji Kanunu’nda (Anayasa Mahkemesi tarafından iptal edilen cümlenin hemen üzerinde) hüküm altına alınmıştır. Anayasa’nın 124. maddesinde, Cumhurbaşkanı, Bakanlıklar ve kamu tüzel kişilerinin kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla yönetmelik çıkarabilecekleri kurala bağlanmıştır. Bu anlamda, şartnamelerin Yenilenebilir Enerji Kanunu’na, YEKA Yönetmeliği’ne ve ilgili diğer üst normlara aykırı olması zaten beklenemez.
[6] Vurgu tarafımızdan yapılmıştır.

